0532 325 63 76

Erken Tanı Koymak Mümkün mü?

kalın bağırsak kanseri erken tanıKolon kanserinin gelişimi genellikle yavaştır, 5-10 yıl sürer. Kolonoskopi taramaları sırasında iyi huylu ya da henüz kansere dönüşmemiş polipler alınırsa kolon kanseri daha baştan engellenmiş olabilir. Kanser tarama testinin tipi ve ne sıklıkla yapılacağı bireysel risk durumuna bağlıdır. Kişinin yaşı, sağlığı, kanser öyküsü ve aile kanser öyküsü dikkate alınarak belirlenir. Herhangi bir yakınması olmayan ve kolon kanseri riski ortalama düzeyde olan, 50 yaşındaki bir bireyin taramasında yıllık fizik muayene ve risk değerlendirmesi yapılır. Bu incelemelerde herhangi anormal bulgu saptanmaz ise, yılda bir dışkıda gizli kan testi ve bu teste ek olarak da beş yılda bir esnek sigmoidoskopi veya sanal kolonoskopi (BT kolonografi) veya 10 yılda bir kolonoskopi ile inceleme yapılabilir. Yıllık muayene takibinde kansızlık veya sindirim sistemi ile ilgili sorunlar gibi kolon kanseri ile ilişkilendirilebilecek belirtilerin olup olmadığı kontrol edilir, rektal muayene yapılır, dışkıda gizli kan testi, dışkıda immunokimyasal test veya dışkıda DNA testi yapılabilir.

Dışkıda kan testleri; dışkıda kan bulaşığı olup olmadığı kontrol edilir. Poliplerde ve tümörlerde kan damarları daha narindir, dışkının geçişi ufak miktarlarda kanamaya neden olabilir. Dışkıda kan yerine insan hemoglobini antikoru saptayan testlerde geliştirilmiştir. Negatif test sonucu kolon kanseri olasılığını tamamen ortadan kaldırmaz, çünkü bazı polipler kanamaz. Öte yandan pozitif sonuç da kesinlikle kanser olduğunu göstermez. Peptik ülser, inflamatuvar barsak hastalığı ya da aspirin ve nonsteroidal antiinflamatuvar ilaç (NSAID) kullanımına bağlı tahriş de barsakta kanamaya neden olabilir.

Dışkıda gizli kan testi; art arda üç dışkı örneğinde bakılır, kolon kanserlerinin yaklaşık %50’sini açığa çıkarır. Hatalı pozitif sonuç vermemesi için 10 gün öncesinden bazı ilaçlar ve altı gün öncesinden bazı besinler kısıtlanır. Testten yedi gün öncesinden başlanarak test bitene dek NSAID gurubu ilaçlar ve aspirin kesilir. Testten üç gün önce başlayıp test süresince kırmızı et, bazı balıklar (hayvansal kan proteini hemoglobin içerir) tüketilmez, yine hatalı pozitif sonuç çıkmasına neden olabilen narenciyeler, narenciye suları, çoğu çiğ sebze, günde 250 mg’dan fazla C vitamini ve demir destekleri kesilir.

Dışkıda gizli kan testlerinin dezavantajları, kanserlerin ancak yarısını saptayabilmesidir. Kanamayan polip ve tümörleri saptayamaz. Öte yandan hatalı pozitif sonuç oranı da yüksektir. Pozitiflik saptandığında kolonoskopi yapılması gerekir.

Esnek (Fiberoptik) Sigmoidoskopi; kolonun yaklaşık son 1/3 'ünü gösterir. Kolon polip ve kanserlerinin %60'ı kolonun alt kısmından kaynaklanır, buradan kaynaklanan polip ve tümörlerin tümü sigmoidoskopide saptanabilir. Adenom gibi bir patoloji saptanırsa kolonoskopi yapılması gerekir.

Kolonoskopi; kolon kanserini saptamada altın standart olarak kabul edilir. Kolonoskopi ile yaklaşık 1,5-1,8 m uzunluğundaki tüm kolon taraması yapılır ve kolon kanserlerinin % 95'i saptanabilir, prekanseröz polipler kansere dönüşmeden alınabilir. Kolonoskopi işlemi öncesi kolon temizliği gerekir, bir önceki gün laksatifler ile barsak boşaltıcı hazırlık yapılır. Kolonoskopi ağrılı bir işlem olması nedeni ile sedasyon altında yapılır, bu genel anestezi değildir. Sedatif etki yapan ilaçlar kişiyi rahatlatır, gevşetir, ağrı duymamasını sağlar ve kısa etkili unutkanlık etkisi ile o anı anımsamasını engeller. İşlem süresi ortalama 30-60 dk.’dır. Kolonoskopinin risk ve dezavantajı ise, girişimsel bir işlem olması nedeni ile her 1000 kolonoskopinin bir ila üçünde görülebilecek kanama, enfeksiyon, delinme oluşabilmesidir. Polip çıkarılmasında barsak delinme riski polipin büyüklüğü, geniş tabanlı olması, sayısı gibi faktörlere göre % 0,5 ile % 1 arasında değişir, bu durumlarda cerrahi onarım gerekebilir.

Sanal Kolonoskopi (BT Kolonografi); kolonun üç boyutlu görüntülerinin alınması için bilgisayarlı tomografi kullanılır. Kolonoskopi gibi kolon temizliği gerekir. Görüntüler bedenin dışından alınır. Anüsten dışkı kesesine tüp sokularak hava pompalanarak kolon şişirilir ve tomografi ile görüntüler alınır. Sedatif ilaç gerektirmez. Dezavantajları radyasyon verilir, sapsız-yassı polip-lezyonları saptamayabilir ve polip saptandığında çıkarılması için kolonoskopi gerekir.


Etiketler : kolon kanseri erken tanı , kalın bağırsank kanseri erken tanı , kolon kanseri erken tanı mümkünmü , kolon kanseri tanısı , kolon kanseri tedavisi